"Günde 12 Saat Çalışıyorum Ama Netlerim Artmıyor" Diyen Herkese
İnternetten indirdiğin o parlak çalışma programı muhtemelen 3 gün sonra çöpe gitti. Normal. Çünkü o program sana göre değildi. Gel gerçekçi bir plan kuralım.
Mert Çalışkan
Eğitim Koordinatörü & Veri Analisti
YKS hazırlık sürecinde öğrencilerin deneme verilerini analiz ederek kişiselleştirilmiş stratejiler geliştirir. ÖSYM veritabanları, yerleştirme istatistikleri ve sınav analizleri konusunda 5+ yıl deneyime sahiptir.
Her sene eylül ayında aynı manzarayı görüyorum. Öğrenciler kırtasiyeden rengarenk kalemler almış, internetten "Tıp kazanan öğrencinin programı" indirmiş, duvara asmış. Programda yazıyor: "06:00 kalk, 06:30-08:00 Matematik, 08:15-09:45 Fizik..." diye akşam 23:00'a kadar. İlk gün coşkuyla başlıyorlar. İkinci gün biraz zorluyorlar. Üçüncü gün alarm çalınca telefonu fırlatıp yatıyorlar. Program çöpe gidiyor.
Neden mi? Çünkü o program başka birinin biyolojik ritmine, motivasyon yapısına ve bilgi seviyesine göre hazırlanmış. Senin için işe yaramaz. Benim en iyi öğrencilerimden biri (geçen sene SAY ilk 3 bine girdi) sabah 10'dan önce ders çalışmıyordu mesela. "Hocam beyin sabah çalışmıyor" diyordu. Ama saat 10'dan gece 1'e kadar düzenli çalışıyordu ve 8-9 saat net verimli ders çıkarıyordu.
Mesele masada kaç saat oturduğun değil. Mesele o saatlerin kaçında gerçekten beyninle çalıştığın.
Unutma Eğrisini Yenmenin Tek Yolu: Aralıklı Tekrar
1880'lerde Alman psikolog Hermann Ebbinghaus bir deney yaptı ve şunu buldu: İnsan yeni öğrendiği bilginin %70'ini ilk 24 saat içinde unutuyor. 1 hafta sonra %80'i gitti. 1 ay sonra geriye %10-15 kalıyor. Bu yüzden "ben konuyu çalıştım ama sınavda aklıma gelmedi" diyorsun. Çünkü çalıştıktan sonra tekrar yapmadın ve beynin o bilgiyi çöpe attı.
Bunun çaresi var ve çok basit: Aralıklı tekrar. Konu bittikten sonra 4 farklı zamanda tekrar yapacaksın:
Tekrar Takvimi:
- • Aynı gün (gece yatmadan): 10-15 dakika konu özeti okuyarak. Kitabı aç, sadece başlıkları ve formülleri tara.
- • 3 gün sonra: O konudan 15-20 soru çöz. Kitap açmadan, sadece soru çözerek.
- • 2 hafta sonra: Branş denemesinde o konuyu hedefle. "Bu denemede şu konudan kaç soru yaptım?" diye kontrol et.
- • 1 ay sonra: Genel denemede o konuyu izle. Hâlâ yapamıyorsan başa dön.
Bu sistemi uygulayan öğrencilerimin netleri ortalama 2-3 ay içinde 15-20 net artıyor. Uygulamayan öğrenciler ise 6 ay çalışıp aynı yerde kalıyor. Aralıklı tekrar yapmak zor değil, sadece disiplin istiyor.
Feynman Tekniği: Anlamadığın Yeri Hemen Bul
Nobel ödüllü fizikçi Richard Feynman'ın öğrenme tekniğini YKS'ye uyarlıyorum. Çok basit: Bir konuyu çalıştın (diyelim Mitoz Bölünme veya Logaritma). Kitabı kapat. Karşında 12 yaşında bir çocuk varmış gibi düşün ve o konuyu sıfırdan, en basit kelimelerle sesli olarak anlat. Evet, sesli. Odanda tek başına konuş.
Anlatırken bir yerde tıkanırsan — "şey, burada eee..." diyorsan — o noktayı bilmiyorsun demektir. Ezberlemişsin ama anlamamışsın. Kitabı aç, sadece o tıkandığın yeri tekrar oku ve tekrar anlat. Bu teknikle konuyu 3-4 kat daha hızlı öğreniyorsun çünkü beynin "anlama" modunda çalışıyor, "ezberleme" modunda değil.
50+10 Pomodoro: Sınav Sürelerine Hazırlık
Klasik Pomodoro 25 dakika çalış 5 dakika mola der. Bu YKS için yetersiz. TYT 165 dakika, AYT 180 dakika. Yani sınavda 3 saat kesintisiz odaklanman lazım. 25 dakikada mola veren beyin, sınav günü 90. dakikadan sonra dağılır.
Benim önerim: 50 dakika ders + 10 dakika mola. Günde 6-8 blok yapabilirsin. Ama molada telefon yok. Ciddiyim, telefon yok. Instagram, TikTok, YouTube açtığın an beynin mola yapmıyor, tam tersi daha fazla uyaran alıyor ve masaya döndüğünde odaklanmak 5 kat zorlaşıyor. Molada su iç, yüzünü yıka, balkona çık, müzik dinle ama ekrana bakma.
Örnek Günlük Program (Mezun veya Evden Hazırlananlar)
Bunu direkt kopyalamak zorunda değilsin. Kendi biyolojik saatine göre uyarla. Ama genel yapı olarak şuna benzemeli:
Örnek Bir Günün Anatomisi
08:30 - 09:20 (Sabah Isınması): Güne Paragraf ve Problem (PP rutini) ile başla. Zihni açmanın, o günkü maratona hazırlanmanın en iyi yoludur.
09:30 - 12:00 (Ana Yüklenme): Sabahları beynin en taze olduğu anlardır. Bu aralığa mutlaka AYT Matematik veya AYT Fen gibi en ağır, en baba dersleri koymalısın.
12:00 - 13:30 (Öğle Molası): Kitap yüzü görmediğin, yemeğini yiyip tamamen kafa dinlediğin vakit. Bu molayı atlayan öğleden sonra çöker.
13:30 - 16:00 (İkinci Yüklenme): Öğle mahmurluğu attıktan sonra orta zorluktaki derslere geç. Mesela Edebiyat, Fen-2 veya Tarih çalış.
16:15 - 18:00 (Pratik Zamanı): Soru çözümü veya TYT branş denemesi. Akşama doğru konu öğrenmek zorlaşır ama test çözmek kolaydır.
19:30 - 21:30 (Ebbinghaus Tekrarı): Gündüz öğrendiklerinin gece tekrarı. Hata defterine bakma, bugünün özetini çıkarma zamanı.
21:30 - 22:00 (Kapanış): Ertesi günün planını masaya yazıp bırakırsan, sabah masaya oturduğunda "ne çalışsam" diye düşünmezsin.
Toplam masada geçen süre: yaklaşık 9 saat. Ama verimli 9 saat. Telefonsuz, odaklanmış, planlı 9 saat. Bu, dağınık 14 saatten çok daha iyi.
Çalışmalarının Karşılığını Gör
Bu programı uyguladıktan sonra deneme netlerini gir, sıralamanın nasıl değiştiğini izle.
Sıralama Hesapla →