YKS'de 1 Net Kaç Kişi Atar? Yığılma Gerçeği ve Katsayılar

Sınav salonunda son 15 dakika uyarısı yapıldığında masalardan gelen o derin nefes sesini sınava giren herkes bilir. Önündeki soruya bakarsın; biraz uğraştırıcıdır. "Neyse ya, alt tarafı 1 soru" deyip kalemi bırakmak o an dünyanın en masum hareketi gibi gelir.

Oysa o tek soru, ÖSYM sonuç ekranında tek bir soru olarak kalmıyor. Bazen koca bir amfiyi, bazen de istediğin üniversitenin kontenjanını tamamen dolduracak kadar adayı temsil ediyor.

Her Yerde Aynı Değil: Hangi Sıralama Bandındasın?

İnternette sağda solda dönen "1 net seni garanti 5 bin kişi fırlatır" ezberine hemen inanmayın. Çünkü durduğun yere göre o tek bir netin ağırlığı baştan aşağı değişir:

• İlk 5.000 bandı: Puan makasının en açık olduğu yerdir. Buradaki adaylar zaten testleri silip süpürmüştür. Ekstra 1 net seni en fazla 80-150 kişi ileri taşır; çünkü önünde geçebileceğin fazla aday kalmamıştır.
• 40.000 ile 100.000 bandı: Asıl fırtına burada kopar. YKS'nin en yoğun yığılma bölgesi burasıdır. Adayların puanları virgüllerle birbirine yapışır. İşte bu aralıkta yapacağın tek bir net, seni bir anda 3.000 ila 6.000 kişinin önüne geçirebilir.
• 120.000 ve sonrası: Kalabalık iyice sıklaşır. Burada sadece doğru bir soru değil, yanlış işaretlediğin için hanenden silinen o 0,25 net bile arkana yüzlerce adayın doluşmasına yeter.

AYT Neti Neden TYT'yi Katlar?

Adayların en sık düştüğü yanılgı şudur: "Hocam TYT'de 3 net artırdım ama deneme sıralamam pek oynamadı."

Oynamaz tabii. Çünkü 4 yıllık bir lisans bölümü hedefliyorsan yerleştirme puanının %60'ı doğrudan AYT'den gelir. TYT'nin payı ise sadece %40'tır.

Üstelik soru sayılarına bakın: TYT'de 120 soru varken AYT'de alanına göre yalnızca 80 soru çözersin. Soru sayısı üçte bir oranında az ama getirdiği puan %50 daha fazla!

Basit bir hesap: AYT'deki 1 sorunun puan katkısı, TYT'deki bir sorunun yaklaşık 2,2 katıdır. Yani AYT'de işaretlediğin tek bir doğru matematik veya edebiyat sorusunun ağırlığını yakalamak için TYT'de 2'den fazla net çıkarmak zorundasın. Son aylarda panikle sadece TYT denemesi çözüp AYT'yi erteleyen öğrencilerin sıralama şoku yaşamasının bir numaralı sebebi tam olarak budur.

Zor Soruyu Çözen Fazla Puan Alır mı?

Bu da sınavın en yaygın şehir efsanesidir: "Bu türev sorusunu kimse yapamaz, ben yaparsam standart sapmadan deli gibi puan gelir."

Maalesef öyle bir şey yok. ÖSYM standart sapmayı tek tek soruların zorluğuna göre değil, testin geneline göre hesaplar.

Yani TYT Matematik testindeki en zor, en karmaşık mantık sorusuyla ilk sayfadaki o iki satırlık basit işlem sorusunun getirdiği ham puan tamamen aynıdır.

Sınavda bir soruyla 5 dakika inatlaşıp arkadaki iki tane basit soruyu görmeden süreyi bitirmek, kendi ayağına kurşun sıkmaktan farksızdır. Derece yapan öğrencilerin sırrı en zor soruları çözmeleri değil; kolay soruları fire vermeden ve hızlıca cebe indirmeleridir.